almanak 2005 ANALİZLERİ

 

SUNUŞ

SUNUŞ

Sosyal Araştırmalar Vakfı (SAV) olarak 2001 yılında başlattığımız ALMANAK projesinin bu sene beşinci yılındayız. Bu yıl zaman dizin çalışmamızı CD olarak basacağız. Bu CD içinde 2004 ve 2005 zaman dizinleri yer alacaktır. Ayrıca, zaman dizinleri ve yıllık makaleleri www.almanak.net adresinde de bulabilirsiniz.
2005, hak ve özgürlük kayıplarının yaşandığı bir yıldır. Bunun tersine bir gelişmeyi de ancak Latin Amerika’da görmek mümkün olabiliyor.

Bu yılki çalışmamızda özelleştirme ve emek dünyası ağırlıklı olarak yer almıştır. Özelleştirme, kapitalizmin krizi ekseninde, uluslararası sermayenin işçi sınıfına devlet aracılığıyla saldırısının bir biçimi olarak ifade edilebilir. Bununla sınıfın mevcut örgütlenme düzeyinin dağıtılması ve kazanımlarının ortadan kaldırılması hedeflenmektedir.

Özelleştirilmek istenen sektörlerden bazıları “stratejik” olarak nitelenmektedir. Hangi sektörün stratejik olduğuna kim karar verecektir? Toplumun büyük kısmının “açlık sınırının” altında olduğu bir ülkede temel gıda üreten kamu iktisadi işletmelerinin stratejik olup olmadığına kim karar verecektir?

Diğer yandan, yakın zamana kadar, hemen tamamen kamu hizmeti olarak ifa edilen, eğitim, sağlık, sosyal güvenlik alanlarında kamu üretimi ve hizmetinin sınırlanması ile bu alanlar hızla meta üreten sektörler haline dönüştürülüyor.

Bütün dünyada, özelleştirme, iş güvencesinin gevşetilmesi, emeklilik, sağlık ve eğitim haklarının ortadan kaldırılmasına yönelik düzenlemeler paralel bir seyir izlemiştir.

Sermayenin ve devletinin hegemonyasından bağımsız, birleşik bir işçi hareketinin yaratılmadığı bir ortamda, laiklik-irtica üzerinden yapılan siyaset ve devletin Kürt sorununun çözümünde adım atmaması işçi sınıfını bölmüştür. Milliyetçiliğin yükselişi, sınıfın bölünmesini hızlandırmaktadır.

Özelleştirmeye karşı mücadele genellikle tek bir fabrikanın sınırlarını aşamamaktadır; hatta bir kuruluşun farklı illerdeki fabrikaları arasında ortak bir mücadele hattı dahi örülememektedir. Pratikteki sorun, fabrika (veya işyeri) düzeyindeki mücadelelerin birleştirilmesidir.

Bütün bunlar hızla hak kayıplarına sebep olmaktadır. Özgürlük kayıplarına bakarsak da karşımıza özellikle Terörle Mücadele Yasası çıkıyor.

ABD, 11 Eylül saldırısının ardından, “Yurtseverlik Yasası” adını verdiği “terörle mücadele” yasası çıkardı. 26 Ekim 2001 tarihli yasaya göre, şüphelilerin evlerine onların bilgisi dışında girip arama yapma, haberleşmesini kontrol etme (telefonlarını dinleme, mektuplarını okuma, e-postalarını izleme vb.) mümkün olabilecektir. ABD’de “terör sanıklarına” işkence yapılabileceğine dair yasa çıkarılması, hukuk profesörleri tarafından tartışıldı. Burjuvazinin sözcüleri medyada her fırsatta şunu işliyorlar: “İşkence iyi bir şey değildir. Ama terör daha da kötüdür. Bazı durumlarda işkence, terörden daha az kötüdür.”

ABD ve pek çok Avrupa ülkesinde kimlik kartı taşımak, sokakların kameralarla gözetlenmesi, uydudan gözetleme gibi yöntemlere başvurulmaya başlanmıştır.

Türkiye’de gündeme gelen “Terörle Mücadele” yasaları; ABD ve AB’dekilerle benzerdir. Burjuvazi, yeni dünya düzeninde “Terörle Mücadele” yasalarını dünyanın her yerine yaymak amacındadır.

ABD’de hal böyle iken Türkiye’de de AKP ve Adalet Bakanı, bütün yargı sistemini “DGM yargısı sistemi”ne dönüştürüyor. Sıkıyönetim’e dönüştürüyor. 12 Eylül hukuku, genel hukuk sistemi oluyor. Hatta 12 Eylül hukukundan bile geri gidildiği söylenebilir. Yani, bu yasa ile yine, eskisi gibi, çok sayıda gazeteci cezaevlerine girecektir. Suç kapsamı genişletiliyor ve ceza miktarı arttırılıyor

Yeni tasarı ile polis, “sıkıntılarından kurtarılıyor”! Gözaltına alınanın sadece bir yakınına (muhtemelen bulunamayan, ulaşılamayan) yakınına haber veriliyor. Böylece, şüphelinin yakınları ve avukatlarının müdahil olmasını önleyerek, polisin işini (yasak sorgu yöntemlerini uygulamasını) kolaylaştırıyor. Sadece, bir avukatın hukuki yardımda bulunmasına izin veriliyor. Şüphelinin avukatı (avukatlarını diyemiyoruz, çünkü bir avukatla sınırlanıyor), soruşturma dosyasını savcının önerisi ve hakimin kararı ile inceleyebiliyor ve belge almaktan men edilebiliyor. Şüphelinin avukat yardımından yararlanması adım adım ortadan kaldırılıyor.

Bu kadarla da yetinilmiyor. Eğer, şüphelinin avukatının, terör örgütü ile haberleşme konusunda yardımcı olduğundan şüpheleniliyorsa, şüpheli ile avukatının görüşmesini dinlemek üzere bir görevli tayin ediliyor, şüphelinin ve avukatının birbirlerine verdikleri belgeler inceleniyor. Şüphelenmenin bir kriteri olmadığına göre, pekala polisle işbirliği yapmayan bütün avukatlardan şüphelenilebilir!

Tasarı ile 12 Mart Cuntası’ndan bu yana tartışılan “muhbirlik” işi (!) de bir çözüme kavuşuyor. Türkiye tarihinde ilk kez muhbirlere para ödülü veriliyor. Bunlar, kısıtlanan özgürlüklerimize birkaç örnek. Bu somut durum, insan olan herkese sorumluluklar yüklüyor.

Diğer yandan ABD politikaları ve Ortadoğu’ya bakacak olursak: ABD, küresel enerji güvenliği için Ortadoğu coğrafyasını genişletmek, haritasını değiştirmek, bu coğrafyada yer alan yirmi iki ülkeyi, bu amaca yetecek gücü olmasa da biçimlendirmeyi hedefliyor.

ABD Ortadoğu’da kalıcı bir egemenlik tesis etmeyi, kendi varlığını sürdürmekle eşdeğer görmektedir. ABD’nin amacı; Irak’tan başlayarak Ortadoğu’yu şekillendirmek ve Körfez bölgesine egemen olmaktır.

ABD, petrole alternatif enerji kaynaklarını sağlamadıkça, Ortadoğu’dan çekilemez.

ABD Irak’tan çıkamaz, İran’daki rejimle de ebediyen yaşayamaz. Bölge, gelecek on yıl, dünyanın en krizli yeni “kıyamet bölgesi” olacaktır...

---

2005 ALMANAK ANALİZLERİ, altı bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Özelleştirme- Emek Hareketi-Küreselleşme konularında analizler bulunmaktadır. Bu bölümde yer alan yazarlarımız: Erkan Aydoğanoğlu, Atilla Özsever, Sabrina Kayıkçı, İsmail Sağdıç, Levent Dokuyucu, Ali Erhan Bilgin, Yüksel Akkaya, Aziz Çelik, Zafer Aydın, Gaye Yılmaz, Nuray Sancar, Aslıhan Aykaç ve Sibel Özbudun.

İkinci bölüm, Ekonomi-Bankacılık-Tarım analizlerini içeriyor. Bu bölümün yazarları Gülten Kazgan, Berna Güler Müftüoğlu, Öztin Akgüç, Ahmet Atalık ve Bülent Falakaoğlu.

Üçüncü bölüm, Ortadoğu-Türkiye analizlerinden oluşuyor. Yazarları Temel Demirer, Semih Hiçyılmaz, İhsan Çaralan Sezai Sarıoğlu, Yasemin Özgün Çakar, Atilla Göktürk, Kamil Tekin Sürek, Aydın Cıngı ve Nevzat Onaran.

Dördüncü bölümü, Çevre-Kentleşme konusuna ayırdık. Yazarları Melda Keskin ve Murat Kayıkçı.

Beşinci bölüm, Kültür-Sanat-Etkinlikler başlıklı bölüm. Yazarları Cengiz Gündoğdu, Sennur Sezer, Ebru Moçoş, Adnan Özyalçıner, TÜSAM, Serpil Özaloğlu ve Gülsüm Cengiz.

Altıncı bölüm, Partiler’e ayrıldı. DTP, EMEP, ÖDP, TKP.

---

Bildiniz gibi ALMANAK kollektif bir çalışmanın ürünüdür. Bireyselleşmenin, tekleşmenin prim yaptığı bir dönemde böyle bir çalışmayı sürdürebilmek ciddi bir destekle mümkün olabilmektedir. Bu nedenle bize desteklerini esirgemeyen akademisyenlere, araştırmacılara, yazarlara, meslek örgütlerine, sendikalara, partilere ve emeği geçen herkese Sosyal Araştırmalar Vakfı olarak teşekkür ederiz.

Sosyal Araştırmalar Vakfı

Yönetim Kurulu 

İÇİNDEKİLER

ÇİNDEKİLER 

SUNUŞ

6

Özelleştirme-Emek Hareketi-Küreselleşme

9

SOSYAL GÜVENLİK ve SAĞLIKTA YAŞANAN DEĞİŞİMİN NEDENLERİ,

 

Erkan AYDOĞANOĞLU

11

SOSYAL GÜVENLİĞE KARŞI REFORM, Atilla ÖZSEVER

21

KAMU YÖNETİMİNİ YENİDEN YAPILANDIRMA ÇALIŞMALARI KAPSAMINDAKÖY HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ’NÜN KALDIRILMASI, Sabrina KAYIKÇI

25

EĞİTİMDE SORUNLARLA DOLU BİR YILI DAHA GERİDE BIRAKTIK,

İsmail SAĞDIÇ

33

ÖZELLEŞTİRME FURYASI AKP ELİYLE SÜRDÜ, TÜRK TELEKOM DA PEŞKEŞ ÇEKİLDİ, Levent DOKUYUCU

 38

ÖZELLEŞTİRMELER VE İŞÇİ SINIFI: “DÜNYA YERİNDEN OYNAR,

 

ÇALIŞANLAR BİRLİK OLSA”, Ali E. BİLGİN

42

ÖZELLEŞTİRME VE İŞÇİ SINIFI, Yüksel AKKAYA

79

PAŞABAHÇE ESKİŞEHİR İŞÇİLERİNİN MÜCADELESİ:

 

GÜDÜMLÜ SENDİKACILIĞA KARŞI BİR DENEYİM, Aziz ÇELİK-Zafer AYDIN

83

 

 

“İŞLETME TARZI SENDIKACILIK MİADINI DOLDURDU MU? YOKSA...”,

 

Gaye YILMAZ

96

2005; AVRUPA DEMOKRASİSİNDE BÜYÜK GERİ ADIM, Nuray SANCAR

106

KÜRESEL DÖNÜŞÜMLER IŞIĞINDA TÜRKİYE’NİN YOLSUZLUK DENEYİMİ, Aslıhan AYKAÇ

 118

LATİN AMERİKA’DA FARKLI BİR MÜCADELE DİNAMİĞİ:

YERLİLER, Sibel ÖZBUDUN

 

135

Ekonomi-Bankacılık-Tarım

147

TÜRKİYE’DE MAKROEKONOMİK DENGE ve FİYAT İSTİKRARI,

 

Gülten KAZGAN*

149

 

 

YERELİN YENİDEN YAPILANDIRILMASI: BKA ve KOBİ TEMELLİ ALANLAR, Berna GÜLER MÜFTÜOĞLU

155

2005 YILINDA BANKACILIK SEKTÖRÜ, Öztin AKGÜÇ

166

TARIMIN LABORATUARI TARIM İŞLETMELERİ KAPATILIYOR!,

 

Ahmet ATALIK

196

 

 

HEGEMONYAYI GÜÇLENDİREN UZLAŞMA: DTÖ HONG KONG ZİRVESİ,

 

Bülent FALAKAOĞLU

212

Ortadoğu-Türkiye

219

ABD İMPARATORLUĞU VE ORTADOĞU, Temel DEMİRER

221

YENİ DÜNYA DÜZENİ’NDEN BÜYÜK ORTADOĞU PROJESİ’NE,

 

Semih HİÇYILMAZ

239

HALKLARI TEHDİT EDEN BİR TEHLİKE, MİLLİYETÇİLİK!, İhsan ÇARALAN

244

MİLLİYETÇİLİK ve LİNÇ KÜLTÜRÜ, Sezai SARIOĞLU

258

TÜRKİYE’DE SİYASAL İSLAMIN YÜKSELİŞİ ve KÜRESELLEŞME,

 

Yasemin ÖZGÜN-ÇAKAR

270

YENİ “HEMŞEHRİ HUKUKU” ÇERÇEVESİNDE, BİR KERE DAHA “YÖNETİŞİM”, Atilla GÖKTÜRK

 279

 

 

BURJUVAZİNİN YENİ SİLAHI“TERÖRLE MÜCADELE”,

 

Kamil Tekin SÜREK

293

2005 YILINDA SOSYAL DEMOKRASİ, Aydın CINGI

302

BMM’DE İTTİHATÇILAR VE REİSİCUMHUR SEÇİMİ, Nevzat ONARAN

308

Çevre-Kentleşme

341

“40 KATIR MI, 40 SATIR MI?” NÜKLEER ENERJİ, İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN

 

ÇÖZÜMÜ OLABİLİR Mİ?, Melda KESKİN

343

 

 

YEDİNCİ YILINDA 12 KASIM 1999 DEPREM KONUTLARI ÜZERİNE NOTLAR, Murat KAYIKÇI

 353

Kültür-Sanat-Etkinlikler

363

META PAZARININ ESTETİĞİ, Cengiz GÜNDOĞDU

365

BİR ŞAİRİN GÖZÜNDEN 2005 KİTAPLARI, Sennur SEZER

371

SERMAYENİN MÜZELERE “ÖZEL” İLGİ YILI, Ebru MOÇOŞ

375

HÜZÜNLÜ BİR GÜLMECE YAZARI, Adnan ÖZYALÇINER

381

TÜSAM 2. SINIF ÇALIŞMALARI SEMPOZYUMU, TÜSAM

384

UIA 2005 İSTANBUL: XXII. DÜNYA MİMARLIK KONGRESİ’NİN ARDINDAN, Serpil ÖZALOĞLU

 387

 

 

“KENDİLERİ KONUŞSALAR, HALKLAR HEMEN DOST OLUR.”,

 

Gülsüm CENGİZ

395

HAYDARPASA GARI’NIN MERDİVENLERİNDE, Gülsüm CENGİZ

397

Siyasi Partiler

401

ORTADOĞU’DA SİYASET, DEMOKRATİK TOPLUM PARTİSİ

403

YAKIN GEÇMİŞTE, DÜNYA VE TÜRKİYE, EMEK PARTİSİ

407

KAPİTALİST KÜRESELLEŞME’NİN YENİ DÖNEMİ,

 

ÖZGÜRLÜK VE DAYANIŞMA PARTİSİ

426

TÜRKİYE KOMÜNİST PARTİSİ MERKEZ KOMİTESİ TEZLERİ- 2005

434

 

KAPAK